http://medt.journals.hozehkh.com/ آیینه تربیت اخلاقی fa daily 1 Wed, 19 Feb 2025 00:00:00 +0330 Wed, 19 Feb 2025 00:00:00 +0330 http://medt.journals.hozehkh.com/article_702.html http://medt.journals.hozehkh.com/article_696.html امروزه کمتر به تربیت اخلاقی و عناصر نقش آفرین آن توجه می‌شود. مسئله اصلی این پژوهش دستیابی به نقشِ اصل توحید در تربیت اخلاقی زنان موحد است. پرسش اصلی این است که چگونه اعتقاد به خداوند واحد می‌تواند به‌عنوان محور اصلی در تقویت فضایل اخلاقی و کنار گذاشتن رذایل اجتماعی عمل کند. برای پاسخ به این سؤال داستان‌های قرآنی و حدیثی مربوط به زنان موحد، تحلیل شده و آثار اجتماعی تربیت اخلاقی زنان و تأثیر آن بر جامعه مورد بررسی قرار گرفته است. بر این اساس این مقاله با مطالعه‌ کتابخانه‌ای و تحلیلی رفتارشناسانه تلاش کرده با ارائه الگوهای مناسب، مسیرهایی را برای تحقق تربیت اخلاقی مؤثر زنان در پرتو توحید فراهم سازد و پیوند عمیق بین ایمان و رفتار اخلاقی زنان را بررسی کند. افزون بر این، به چالش‌ها و فرصت‌های پیش‌روی زنان موحد در راه تحقق تربیت اخلاقی پرداخته و نقش بافتار ذهنی توحیدی در این فرآیند تشریح شده است. لذا باید گفت تربیت اخلاقی زنان از ابعاد اساسی ساختار جامعه‌ای سالم و متعادل است که بر مسئولیت‌های اخلاقی و اجتماعی زنان در چارچوب آموزه‌های توحیدی، تأکید ‌دارد. http://medt.journals.hozehkh.com/article_697.html مسئله اصلی این پژوهش، بررسی جایگاه احساسات و نقش آن‌ها در تربیت اخلاقی است. در این مقاله، پس از بررسی ماهیت احساسات و رابطه میان قوای مدرکه و محرکه و همچنین ارتباط اخلاق با احساسات، به تحلیل ملاک‌های حسن و قبح احساسی پرداخته می‌شود. از آنجا که احساسات، که ریشه در تربیت اخلاقی یا رهاشدگی اخلاقی دارند، قابل کنترل هستند، بنابراین می‌توان آن‌ها را به تبع حسن و قبح اخلاقی، به حسن یا قبح متصف نمود. این نوشته به روش کتابخانه‌ای و با توصیف و تحلیل منطقی داده‌ها به نگارش درآمده، یافته این نوشتار نشان می‌دهد که با ملاحظات استقرایی برای برشمردن ملاک‌های حسن و قبح احساسات، چهار معیار قابل تعریف است که عبارت‌اند از: توحیدی بودن احساسات، تحت کنترل و نظارت عقل عملی بودن احساسات، صدق و کذب عواطف و احساسات، و شناخت متعلق احساسات. بر این اساس، احساساتی که بر مبنای توحید اطلاقی، صادق، تحت نظارت عقل عملی و حاصل از شناخت کافی نسبت به متعلق احساس باشند، احساسات حَسن و نیکو هستند و در غیر این صورت، قبیح خواهند بود.   http://medt.journals.hozehkh.com/article_698.html رشد اخلاقی کودکان به‌عنوان یکی از مهم‌ترین اهداف تربیتی، همواره مورد توجه خانواده‌ها و نظام آموزشی بوده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر همکاری والدین با مدرسه در رشد اخلاقی دانش‌آموزان دوره‌ ابتدایی مدارس تربیت‌محور انجام شده است. در این پژوهش کیفی از مصاحبه به‌عنوان ابزار جمع‌آوری اطلاعات، استفاده شده است. مصاحبه‌شوندگان، شامل مؤسسان، مدیران و مربیان مدارس تربیت‌محور و والدین دانش‌آموزان بوده‌اند که 16 نفر از آنان با استفاده از شیوه‌ نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. یافته‌های پژوهش حاضر، نشان می‌دهد که هر دو نهاد مدرسه و خانواده به تأثیر مثبت تعامل و همکاری در رشد اخلاقی دانش‌آموزان، آگاهی دارند اما با مشکلات و محدودیت‌هایی نیز روبه‌رو هستند. مدارس تربیت‌محور با اعتقاد به اینکه اصلاح خانواده، اصلاح دانش‌آموز را به دنبال خواهد داشت؛ از طریق ارائه‌ سیر مطالعاتی و برگزاری کارگاه‌های تربیتی و جلسات دانش‌افزایی متناسب با چالش‌های روز در جهت رشد علمی و مهارتی والدین گام برداشته‌اند و در راستای تقویت حس نوع‌دوستی، مسئولیت‌پذیری، قانون‌مداری و همچنین احترام به ارزش‌ها و هنجارهای اجتماعی، برنامه‌های متعددی را اجرا نموده‌اند. خانواده‌ها نیز با اعتماد به مدرسه و صبوری در امر تربیت ‌توانسته‌اند شاهد رشد فوق‌العاده‌ فرزندانشان در همه‌ زمینه‌ها به‌ویژه رشد اخلاقی باشند. همچنین والدین با عدم مقایسه‌ شرایط این مدارس با مدارس دولتی و انجام پیگیری‌های مستمر در راستای فعالیت‌های فرهنگی و تربیتی به‌عنوان تسهیل‌گر در حوزه‌ تربیت، ایفای نقش کرده‌اند. در نهایت می‌توان گفت: اگر ‌مدارس، اصل را بر مشارکت خانواده‌ها قرار دهند و ضرورت اقدامات تربیتی را به اطلاع آنان برسانند، والدین نیز اقناع می‌شوند و با مدرسه همکاری می‌نمایند.   http://medt.journals.hozehkh.com/article_699.html در تربیت اسلامی، هدف غایی عبودیت است و در این مسیر اهدافی تعیین شده که نقش واسطه و مرحله‌ای دارند. برخی نوشته‌ها در حوزه اهداف تربیت دینی، با بهره‌گیری از رویکرد فلسفی یا عرفانی، برخی از گزاره‌های دینی مثل، شناخت خدا، شناخت خود، ارتباط با دیگران، تقوا، توکل، صبر و ایمان و... را اهداف واسطه‌ای یا عملیاتی برای تحقق عبودیت دانسته‌اند. در این پژوهش تلاش شده تحلیل روایات امام رضا(ع)، در قالب طرحی منظم از اهداف میانی تربیت ارائه شود. در روایات معروف و معتبرِ «درجات» از امام رضا(ع) «اسلام»، «ایمان» و «تقوا» به‌عنوان زنجیره‌ای از اهداف میانی تربیت در مسیر سلوک اخلاقی و تربیت دینی بیان شده است. درجه «اسلام»، نگرش جدیدی است که انسان باید به خود، هستی و هستی آفرین و روابط مختلفش پیدا کند. با شناخت و التزام به این یافته‌ها، گرایش‌های جدیدی برای او پدید می‌آید که نتیجه آنها، شایستگی ورود به درجه «ایمان» است. پس از طی این دو مرحله، وارد درجه «تقوا» شده که میوۀ دو درجه «اسلام» و «ایمان» است. متقی کسی است که می‌خواهد رفتارش را آزادانه و آگاهانه با هراس و احساسِ عشق انجام دهد.  http://medt.journals.hozehkh.com/article_700.html آسیب‌ها و مشکلات‌روانی از مسائل مهمی است که همواره مورد توجه قرار گرفته و انسان همواره با آن دست و پنجه نرم می‌کند. از این میان امید و ناامیدی دارای اهمیت فراوانی است زیرا این مقوله در بسیاری از مسائل فردی و اجتماعی تأثیر زیادی دارد. قرآن‌کریم نیز توجه زیادی به آسیب‌های روانی دارد و با الفاظ مختلفی به بیان عوامل آنها و همچنین راه‌حل‌های آن پرداخته است. قرآن‌کریم در مورد یک آسیب‌روانی، گاه با بیش از یک واژه موضوع را مطرح می‌نماید و واژگان قریب‌المعنی در مورد آن نیز به کار برده است. در مورد ناامیدی نیز خداوند واژگان متعددی را به‌کار برده است که از جمله آن واژه «ابلاس» است. در این پژوهه سعی بر آن است که ابتدا به بررسی مفهوم این واژه پرداخته شود تا با واکاوی مفهوم آن معنی دقیق و چگونگی ارتباط آن با آسیب روانی ناامیدی مشخص شود و در ادامه عوامل ایجاد و چگونگی مدیریت آن بیان شود. در نتیجه با بررسی این واژه و واژگان مترادف، مراد از ابلاس در آیات شریفه؛ ناامیدی است که متأثر از اعمال خود انسان است؛ لذا خداوند تبارک و تعالی نیز برای درمان این آسیب به عوامل شکل‌گیری آن در اعمال انسان پرداخته است تا با درنظرگرفتن آن انسان دچار این عارضه نشود. علاوه بر آن می‌توان مهم‌ترین ریشه این مشکل که به نوعی تمامی ریشه‌های دیگر به آن بر می‌گردد را، عدم توجه به خداوند و فرامین او دانست. http://medt.journals.hozehkh.com/article_701.html هدف از این پژوهش، بررسی اثربخشی آموزش اخلاقی با رویکرد اسلامی بر پرخاشگری پسران دارای اختلال سلوک در مقطع ابتدایی بود. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه دانش‌آموزان پسر دوره ابتدایی بود که در سال تحصیلی ۱۴۰۱-۱۴۰۲ در آموزشگاه نسل فردای اصفهان تحصیل می‌کردند. آموزش اخلاقی با رویکرد اسلامی طی ۱۰ جلسه به دانش‌آموزان در گروه‌های آزمایشی (۱) و (۲) ارائه شد، در حالی که گروه گواه هیچ نوع مداخله آموزشی دریافت نکرد. گروه‌ها در سطوح پیش‌آزمون و پس‌آزمون با استفاده از فهرست پرخاشگری مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که آموزش اخلاقی با رویکرد اسلامی به کاهش معنادار پرخاشگری در گروه‌های آزمایشی (۱) و (۲) منجر شد (P<0.005). این پژوهش نشان داد که آموزش اخلاقی با رویکرد اسلامی می‌تواند به عنوان یک روش مداخله‌ای مفید برای کاهش پرخاشگری در دانش‌آموزان دارای اختلال سلوک مورد استفاده قرار گیرد و از آسیب‌های اجتماعی پیشگیری کند.